ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic, federal hükümetin ulusal güvenlik gerekçesiyle aldığı kararın ardından yeni nesil yapay zeka modelleri Fable 5 ve Mythos 5’e erişimi süresiz olarak askıya aldığını açıkladı. Şirketin internet sitesinden yapılan duyuru, yalnızca teknoloji dünyasında değil, küresel yapay zeka sektöründe de geniş yankı uyandırdı. Kararın, ABD’nin giderek sertleşen teknoloji güvenliği politikalarının yapay zeka alanına doğrudan müdahalesi olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
Anthropic tarafından yapılan açıklamaya göre, ABD federal hükümeti ihracat kontrolü talimatı kapsamında yalnızca yabancı müşterilerin değil, şirket çalışanları da dahil olmak üzere ülke içindeki ve dışındaki tüm yabancı uyruklu kişilerin söz konusu modellere erişiminin durdurulmasını talep etti. Bu doğrultuda şirket, Fable 5 ve Mythos 5’e erişimi tüm müşteriler için derhal askıya aldığını duyurdu. Yetkililer, güvenlik tehdidinin kapsamına ilişkin kamuoyuna ayrıntılı bilgi vermezken, hükümetin özellikle Fable 5 modelinin güvenlik bariyerlerini aşabilecek bir yöntemin tespit edildiğine inandığı ifade edildi.
Amerikan televizyon kanalı CNBC’ye konuşan bir hükümet yetkilisi, söz konusu talimatın doğrudan ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick tarafından gönderildiğini ve metnin, Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Sanayi ve Güvenlik Bürosu uzmanlarının katkılarıyla hazırlandığını aktardı. Bu gelişme, ABD yönetiminin yapay zekayı artık yalnızca ticari değil, aynı zamanda stratejik ve askeri bir teknoloji alanı olarak değerlendirdiğini gösteren önemli bir işaret olarak yorumlanıyor.
Anthropic ile ABD hükümeti arasındaki gerilim ise yeni değil. Şirket, daha önce geliştirdiği Claude yapay zeka modelinin “tüm yasal askeri amaçlar” için sınırsız kullanıma açılmasına sıcak bakmamış, özellikle tam otonom silah sistemleri ve kitlesel gözetim gibi alanlarda ciddi güvenlik riskleri oluşabileceği yönünde uyarılarda bulunmuştu. Bu yaklaşım, Pentagon ile şirket arasında ciddi görüş ayrılıklarına yol açmıştı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 24 Şubat’ta Anthropic’e açık bir uyarıda bulunarak Pentagon’un şirket teknolojisini talep ettiği ölçüde kullanmasına izin verilmemesi halinde, hükümet sözleşmelerinin tehlikeye gireceğini söylemişti. Kısa süre sonra ABD Başkanı Donald Trump, Pentagon ile yaşanan anlaşmazlıkların ardından tüm federal kurumlara Anthropic teknolojisinin kullanımının derhal durdurulması talimatını verdi. Bu karar, Washington yönetiminin şirkete yönelik baskısını daha görünür hale getirdi.
Gerilim bununla da sınırlı kalmadı. Pentagon, 6 Mart tarihinde Anthropic’i “tedarik güvenliği açısından riskli” ilan etti. Savunma Bakanlığı, şirketin teknolojisinin ABD vatandaşlarının gözetiminde ve tam otonom silah sistemlerinde kullanılmasına karşı çıkmasını, ulusal güvenlik politikalarıyla uyumsuz bir tutum olarak değerlendirdi. Buna karşılık Anthropic ise 9 Mart’ta ABD hükümetine karşı iki ayrı dava açarak, Pentagon’un yapay zeka güvenliği konusundaki görüş ayrılıkları nedeniyle şirkete yasa dışı şekilde misilleme yaptığını öne sürdü.
Uzmanlara göre yaşanan kriz, yalnızca Anthropic ile ABD hükümeti arasındaki bir anlaşmazlıktan ibaret değil. Süreç, aynı zamanda yapay zekanın geleceği, devlet denetimi, askeri kullanım sınırları ve teknoloji şirketlerinin etik sorumlulukları konusunda yeni bir dönemin habercisi olabilir. Özellikle gelişmiş yapay zeka modellerinin savunma alanında kullanımı konusunda teknoloji şirketleri ile hükümetler arasında daha sert tartışmaların yaşanabileceği değerlendiriliyor.
Öte yandan bu gelişme, küresel ölçekte faaliyet gösteren yapay zeka şirketleri için de önemli bir emsal niteliği taşıyor. ABD’nin ihracat kontrollerini genişletmesi halinde, yalnızca Anthropic değil, diğer büyük yapay zeka firmalarının da uluslararası erişim politikalarını yeniden şekillendirmek zorunda kalabileceği ifade ediliyor. Teknoloji sektöründe birçok uzman, güvenlik ile inovasyon arasındaki dengenin önümüzdeki yıllarda yapay zeka alanındaki en kritik tartışma başlıklarından biri olacağını vurguluyor.








