Avrupa Birliği (AB), çocukların sosyal medya kullanımına yönelik kapsamlı yeni kurallar getirmeye hazırlanıyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 16 Eylül 2026’da Strasbourg’da yaptığı Birliğin Durumu konuşmasında, 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanmasının engellenmesini ve 15 yaşın altındaki çocukların kendi kişisel sosyal medya hesaplarını açamamasını öngören yaklaşımı açıkladı. Avrupa Komisyonu ise 17 Eylül’de söz konusu düzenlemenin hukuki çerçevesini oluşturan EU KIDS Act teklifini resmen kabul etti.
Von der Leyen’in açıkladığı modele göre AB, çocukların dijital platformlara erişimini tek bir yaş sınırı üzerinden değerlendirmek yerine yaşa göre kademeli bir sistem oluşturacak. Buna göre 13 yaşından küçük çocukların sosyal medya hesabı bulunamayacak. 13-15 yaş arasındaki çocuklar ise ancak ebeveynleri veya vasileri tarafından oluşturulan ve denetlenen “mini hesaplar” üzerinden sosyal medya ve video paylaşım hizmetlerine erişebilecek. Bu hesapların özellikleri sınırlandırılacak ve günlük kullanım süresi en fazla bir saat olacak.
15 yaşından itibaren ise gençlerin kendi sosyal medya hesaplarını açabilmesinin önü açılacak. Ancak bu durum platformların tamamen serbest bırakılması anlamına gelmeyecek. 15-18 yaş arasındaki kullanıcılar için platformların “güvenli tasarım” ilkelerine uyması zorunlu olacak. Böylece yalnızca çocuğun yaşını kontrol etmek yerine, kullanılan dijital hizmetin çocuklar açısından ne kadar güvenli olduğunun da platform tarafından gösterilmesi istenecek.
Avrupa Komisyonu’nun yeni yaklaşımındaki en önemli değişikliklerden biri, ispat yükünün platformlara geçirilmesi olacak. Komisyon, çocukların güvenliğini sağlamak için şirketlerin yalnızca kullanıcıların yaşını kontrol etmesini yeterli görmüyor. Platformların sundukları hizmetlerin yaşa uygun ve güvenli olduğunu ortaya koyması gerekecek. Komisyon bunu “güvenli tasarım” yaklaşımıyla ilişkilendiriyor.
Yeni düzenlemenin hedefinde yalnızca yaş sınırı bulunmuyor. Sonsuz kaydırma, uyku saatlerinde anlık bildirimler ve çocukları platformda daha uzun süre tutmaya yönelik bağımlılık oluşturabilecek tasarım özelliklerinin sınırlandırılması da teklifin önemli unsurları arasında yer alıyor. Ayrıca çocuklara yönelik tavsiye algoritmalarının daha güvenli çalışması, kişisel hesapların varsayılan olarak daha korumalı hale getirilmesi, ebeveynlerin kullanıcıları engelleme ve sessize alma araçlarına kolay erişebilmesi ve çocukların canlı yayın yapmasının engellenmesi gibi kurallar da öngörülüyor.
Komisyonun yaklaşımı sosyal medya ile de sınırlı değil. KIDS Act; sosyal ağların yanı sıra video paylaşım platformlarını, çevrim içi oyunları, yapay zekâ sohbet robotlarını ve yapay zekâ arkadaşlarını, uygulama mağazalarını ve işletim sistemlerini de kapsayacak şekilde tasarlanıyor. Bununla birlikte ansiklopediler, eğitim platformları ve dijital haber hizmetleri gibi bilgiye erişim amacı taşıyan bazı hizmetlerin kapsam dışında tutulması öngörülüyor.
AB’nin çocukların çevrim içi güvenliğine ilişkin kaygılarının arkasında kullanım süresindeki artış da bulunuyor. Avrupa Komisyonu’nun KIDS Act kapsamında paylaştığı verilere göre, 13-18 yaş arasındaki gençler okul günlerinde ortalama 4,5 saat, hafta sonlarında ise 6,1 saat ekran karşısında geçiriyor. Komisyonun aktardığı başka bir araştırmaya göre Avrupa’da 9-16 yaş grubundaki çocukların yalnızca yarısı internette kendisini güvende hissediyor. Çocukların yüzde 38’i sosyal medya nedeniyle uykuya dalmakta zorlandığını, yüzde 33’ü ise sosyal medya nedeniyle sık sık stres veya kaygı yaşadığını bildiriyor. Siber zorbalık da çocukların Avrupa’daki Güvenli İnternet Merkezlerine başvurmasının başlıca nedenleri arasında bulunuyor.
Bu düzenleme aynı zamanda AB’nin mevcut dijital platform kurallarının devamı niteliğinde. Avrupa Komisyonu son dönemde çocukların sosyal medya platformlarındaki güvenliği konusunda şirketlere yönelik incelemelerini artırdı. Örneğin Komisyon, Nisan 2026’da Instagram ve Facebook’un 13 yaşından küçük çocukların platformlara erişmesini yeterince engelleyemediğine ilişkin ön bulgularını açıklamıştı. Komisyona göre çocuklar, hesap oluştururken doğum tarihlerini gerçeğe aykırı biçimde girerek mevcut yaş sınırlarını aşabiliyordu.
Benzer şekilde Komisyon, Temmuz 2026’da TikTok’un reşit olmayan kullanıcıların hesaplarına ilişkin güvenlik uygulamalarını da Dijital Hizmetler Yasası kapsamında ön incelemeye aldı. Komisyonun ön değerlendirmesinde, bazı genç kullanıcıların hesaplarının herkese açık hale getirilebilmesi ve içeriklerinin daha geniş kitlelere önerilebilmesiyle ilgili riskler bulunduğu belirtildi.
AB’nin yeni düzenlemesinde önemli konulardan biri de yaş doğrulama sistemi olacak. Mevcut sistemlerde çocukların doğum tarihlerini yanlış beyan ederek yaş sınırlarını aşabilmesi önemli bir sorun olarak görülüyor. KIDS Act ile platformların yaş konusunda daha etkili güvence mekanizmaları kullanması hedefleniyor. Komisyonun açıklamasına göre düzenleme yürürlüğe girdikten sonra platformların mevcut kullanıcı hesaplarını da belirli bir süre içinde kontrol etmesi gerekecek. 15 yaşın altında olduğu belirlenen veya yaşı doğrulanamayan mevcut hesapların devre dışı bırakılması öngörülüyor.
13 yaşından küçük çocuklar açısından ise düzenleme tamamen internet erişiminin kesilmesi anlamına gelmeyecek. Komisyonun açıklamasına göre çocuklar sosyal medya hesabı açamayacak ancak çocuklara özel olarak tasarlanmış video hizmetlerine, ebeveynlerinin hesabı üzerinden ve ebeveyn kontrolü altında sınırlı biçimde erişebilecek. Bu kullanımda kişiselleştirilmiş akış ve arama gibi özelliklerin kapalı olması, günlük sürenin sınırlandırılması ve ebeveynin erişimi istediği anda durdurabilmesi öngörülüyor.
Düzenlemenin uygulanabilmesi için AB kurumları ile üye ülkeler arasında yasal süreçlerin tamamlanması gerekecek. Dolayısıyla Komisyonun teklifinin bugün kabul edilmiş olması, kuralların yarın bütün Avrupa’da yürürlüğe gireceği anlamına gelmiyor. KIDS Act’in yasalaşması için Avrupa Birliği’nin ilgili yasama sürecinden geçmesi ve gerekli onayların alınması gerekiyor. Bunun ardından üye ülkelerde uygulanacak ortak kuralların teknik ayrıntıları netleşecek.
AB’nin bu adımı, çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin uluslararası tartışmanın da bir parçası. Bazı ülkeler daha önce çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yaş sınırlarını ve ebeveyn denetimini güçlendiren düzenlemeler üzerinde çalışmaya başladı. Avrupa Komisyonu da farklı ülkelerde birbirinden farklı yaş sınırlarının ortaya çıkmasının AB genelinde parçalı bir yapı oluşturabileceğini belirterek ortak bir çerçeve oluşturmayı amaçlıyor.
Öte yandan düzenlemenin teknoloji şirketleri açısından da önemli sonuçları olması bekleniyor. Komisyon, platformların çocuklar açısından güvenli olduğunu kanıtlama sorumluluğunu şirketlere yükleyerek mevcut yaklaşımı değiştirmeyi hedefliyor. Böylece “çocukların platforma erişmesini nasıl engelleriz?” sorusunun yanında “platform çocuklar için nasıl tasarlanmalı?” sorusu da düzenlemenin merkezine yerleşiyor.
Von der Leyen, Birliğin Durumu konuşmasında özellikle bağımlılık oluşturabilecek tasarım özellikleri, çocukların daha uç içeriklere yönlendirilmesi ve genç kızların fotoğraflarının yapay zekâ kullanılarak cinsel içerikli görüntülere dönüştürülmesi gibi risklere dikkat çekti. Komisyon Başkanı, yaklaşımın temelinde çocukların internetten tamamen uzaklaştırılmasının değil, dijital platformların çocuklara ne zaman ve hangi koşullarda erişebileceğinin belirlenmesinin bulunduğunu ifade etti.
AB ayrıca çocuklara yönelik düzenlemelerin ötesinde daha geniş bir dijital tüketici koruma çerçevesi oluşturmayı planlıyor. Von der Leyen, bağımlılık oluşturan tasarım özelliklerinin yalnızca çocukları değil, yetişkinleri de etkileyebildiğini belirterek daha geniş kapsamlı bir Dijital Adillik Yasası’nın da gündeme geleceğini açıkladı.
Sonuç olarak Avrupa Birliği’nin yeni KIDS Act yaklaşımı, klasik anlamda yalnızca “13 yaş altına sosyal medya yasağı” getiren bir düzenlemeden daha kapsamlı. Sistem; 13 yaş altına sosyal medya hesabı yasağı, 13-15 yaş arasında ebeveyn kontrollü ve günlük en fazla bir saatlik mini hesaplar, 15 yaşından itibaren kişisel hesap ve 15-18 yaş arasında zorunlu güvenli tasarım olmak üzere kademeli bir yapı oluşturuyor. Bunun yanında yaş doğrulama, algoritmalar, sonsuz kaydırma, bildirimler, canlı yayın, ebeveyn denetimi ve platformların güvenliği kanıtlama yükümlülüğü de aynı çerçevenin parçaları olacak.
Bu nedenle teklifin etkisi yalnızca çocukların sosyal medya kullanımını sınırlamakla kalmayabilir. AB’nin yaklaşımı, sosyal medya şirketlerinin ürünlerini çocuklar açısından nasıl tasarladığına ilişkin kuralları da değiştirebilir. Özellikle yaş doğrulama sistemleri, öneri algoritmaları ve kullanıcıyı platformda daha uzun süre tutmaya yönelik tasarımlar önümüzdeki dönemde teknoloji şirketleri açısından daha sıkı denetim konusu haline gelebilir.








