ChatGPT, Dijital Tüketici Davranışlarını Nasıl Yeniden Şekillendiriyor?

Yapay zekanın yükselişi sürüyor

Haziran ayında açıklanan Wells Fargo raporuna göre, ChatGPT’nin küresel kullanım örneklerinde %10’un üzerinde pay alması, yapay zekanın tüketici dünyasında geldiği noktayı açıkça gösteriyor. Bu yalnızca bir istatistik değil; internetin nasıl kullanıldığını kökten dönüştüren yeni bir davranış biçiminin de işareti.

ChatGPT, Haziran ayında küresel kullanım örneklerinde %10,1’lik pay alarak mayıstaki %9,3’ten daha hızlı bir büyüme kaydetti. Bu aylık +80 baz puanlık artış, mayıs ayında görülen +70 baz puanlık kazanımdan daha hızlı bir tempo. Dahası, bu büyüme, nisan ayındaki istisnai sıçrama hariç tutulduğunda, 2025’in ilk yarısında oluşan ortalama kazanımlarla büyük ölçüde uyumlu. Yani yapay zeka temelli arama ve sorgulama alışkanlıkları, hız kesmeden genişlemeyi sürdürüyor.

Geleneksel aramanın alanı daralıyor

Bu yükselişin doğal bir sonucu olarak, Google gibi devlerin hakimiyetindeki geleneksel arama motorlarının payı eriyor. Haziran’da geleneksel arama platformlarının kullanım örneği payı %88,5’e gerileyerek aylık bazda 90 baz puan kaybetti. Daha çarpıcısı, Google’ın yıl başından bu yana pazar payında tam 6,6 yüzde puanlık bir erime yaşanmış olması.

Bu tablo, Google’ın hâlâ mutlak lider olduğunu değiştirmese de, arama alışkanlıklarının anlamlı biçimde evrildiğini ortaya koyuyor. Google’ın kullanım hacmi hâlâ artmaya devam ediyor; Haziran’da Google arama ve Gemini genelinde yıllık yüksek tek haneli büyüme sürdü. Ancak bu, pasta büyürken diliminin küçülmesini engelleyemiyor.

Gemini küçük adımlarla ilerliyor

Google, ChatGPT’nin hızla benimsenmesine yanıt olarak kendi büyük dil modeli platformu Gemini’i agresif şekilde tanıttı. Ne var ki, Gemini’nin Haziran ayındaki küresel kullanım örneği payı yalnızca %0,7 oldu. Bu oran, Mayıs’a göre yaklaşık 10 baz puanlık küçük bir artışa işaret ediyor. Google’ın yapay zeka alanındaki devasa mühendislik kabiliyetlerine rağmen, bu artışın mütevazı kalması dikkat çekici.

Bu durum, ChatGPT’nin küresel tüketici zihnindeki ilk-mover (ilk tanışılan, önce tercih edilen) avantajını büyük ölçüde koruduğunu gösteriyor. Tüketici davranışlarında yerleşik refleksler kolay kolay değişmiyor; insanlar “bir şey aramak” deyince akıllarına Google geldiği gibi, “bir şeye danışmak” veya “bir metin yazdırmak” denince de artık ChatGPT geliyor.

Peki bu sadece bir teknoloji savaşı mı?

Hayır. Bu aslında dijital kültürün dönüşümü. Geleneksel arama motorları interneti bir dizin gibi tararken, ChatGPT gibi büyük dil modelleri insan diline daha yakın bir şekilde, sohbet odaklı, bağlamı anlayarak yanıt veren sistemler sunuyor. Bu, kullanıcı deneyiminde devrim niteliğinde bir fark yaratıyor.

Örneğin Google’da arama yaptığınızda onlarca link içinden seçim yapmanız gerekiyor. Oysa ChatGPT doğrudan özelleştirilmiş, yorum katan bir yanıt sunuyor. Zaman tasarrufu, bilgiye erişimde kişiselleşme ve üretkenlik gibi avantajlar, insanların bu yeni formatı hızla benimsemesine yol açıyor.

Google için yolun sonu mu?

Elbette hayır. Wells Fargo, Google’ın ikinci çeyrek finansallarında arama tıklama büyümesinin %2’den %3,5’e yükselmesini bekliyor. Bu da Google’ın hâlâ kullanıcı sayısını artırdığını, küresel ölçekte bilgi aramanın ana kapısı olmaya devam ettiğini gösteriyor. Ancak pazar payındaki gerileme, Google’ı yeni oyun alanlarına daha hızlı yatırım yapmaya zorluyor.

Google’ın, kendi arama motoruna Gemini destekli yapay zeka yanıtlarını daha derin entegre etmesi de zaten bu nedenle. Şirket, “Arama deneyimini yapay zeka ile yeniden tasarlamak” gibi iddialı bir söylemle hareket ediyor.

Değerlendirme: Kullanıcı zaferi

Bu rekabetin en büyük kazananı ise son kullanıcı olacak. Çünkü Google ve OpenAI gibi devler, kullanıcıya daha hızlı, doğru ve kişiselleştirilmiş deneyimler sunmak için yarışıyor. İnternette bilgiye ulaşma deneyimi daha da rafine hale geliyor.

Önümüzdeki dönemde Google’ın, ChatGPT’nin ve diğer üretken yapay zeka oyuncularının yeni sürümleri ile birlikte pazar yeniden şekillenecek. Bugün %10 pay alan ChatGPT, bir yıl sonra %15’lere mi çıkar? Yoksa Google Gemini atak mı yapar? Belki de sürpriz bir oyuncu tüm dengeleri alt üst eder.

Ama net olan bir şey var: Artık bilgiye ulaşmak, “arama yapmak”tan çok “sormak” ve “sohbet etmek” demek. Dönüşüm daha yeni başlıyor.

Bu trend, SEO dünyasını, dijital reklam modellerini ve içerik üretimi stratejilerini de kökten etkiliyor. Çünkü insanlar linklere tıklamaktansa, yanıtı doğrudan yapay zekadan almak istiyor. Önümüzdeki dönemde “arama motoru optimizasyonu” kadar “yapay zeka yanıtı optimizasyonu” da gündeme gelecek.

l-bayrak

l-bayrak

Eğitimci, araştırmacı yazar...

Makaleler: 423