Kamu Yönetiminde Dijital Dönüşümde Yeni Dönem
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, dijital kamu hizmetleri alanında dikkat çeken bir adım atarak resmi İngilizce web sitesini blok zincir altyapısına taşıdı. Başkanlığın açıklamasına göre, herhangi bir merkezi sunucuya veya üçüncü taraf hizmet sağlayıcısına ihtiyaç duymadan doğrudan blok zincir üzerinden yayın yapan sistem, vatandaşların ve uluslararası kullanıcıların erişimine açıldı. Yeni nesil dijital yayın modeli kapsamında kullanıcılar, “cbiletisim.eth.link” adresi üzerinden platforma ulaşabilecek.
Bu adım, yalnızca teknik bir altyapı değişikliği olmanın ötesinde, kamu yönetiminde merkeziyetsiz internet (Web3) anlayışına yönelik önemli bir dönüşüm hamlesi olarak değerlendiriliyor. İletişim Başkanlığı tarafından yürütülen ve yaklaşık bir yıllık süreci kapsayan dijital dönüşüm programı, yapay zekâ ve blok zincir teknolojilerinin kamu yönetimine entegre edilmesini hedefleyen geniş kapsamlı bir stratejinin sonucu olarak öne çıkıyor.
Başkanlığın açıkladığı bilgilere göre süreç, ilk etapta “Yapay Zekâ Dönüşümü” girişimi kapsamında hazırlanan strateji belgeleriyle başladı. Başlangıçta bulut ortamında geliştirilen sistemler, daha sonra güvenlik önceliği nedeniyle yerli ve kurum içi (on-premise) altyapıya taşındı. Kurum bünyesinde kurulan yüksek performanslı GPU sunucuları ve güvenli ağ sistemleri sayesinde hassas verilerin dış bağımlılık olmadan, tamamen yerel sistemlerde işlenmesi sağlandı.
Bu dönüşüm kapsamında yalnızca altyapı değil, farklı alanlara yönelik çeşitli yapay zekâ çözümleri de geliştirildi. Kurum içinde çalışan, güvenlik duvarları arkasında konumlandırılmış yerli büyük dil modelleri (LLM) ve görsel-dil modelleri (VLM) devreye alınırken, çok dilli medya takip sistemleri üzerinden duygu analizi, risk tespiti, anomali belirleme ve gerçek zamanlı özetleme gibi yetenekler kullanılmaya başlandı. Böylece özellikle dezenformasyonla mücadelede daha hızlı karar alınması ve doğru bilgi akışının güçlendirilmesi hedefleniyor.
Kurum içi verilerle entegre çalışan kapalı devre yapay zekâ asistanı CibGPT, personelin kurumsal bilgiye kontrollü ve güvenli biçimde erişmesini sağlarken, içerik üretim süreçlerinde de otomasyon dikkat çekiyor. Metin hazırlama, görsel üretim, seslendirme ve çok dilli video üretimi gibi süreçlerde kullanılan çok modlu yapay zekâ sistemleri sayesinde operasyonel verimliliğin artırıldığı belirtiliyor. Yazılım tarafında geliştirilen İlGen kodlama asistanı ise hata analizi, test senaryosu oluşturma ve kod önerileriyle teknik ekiplerin süreçlerine destek veriyor.
İletişim Başkanlığı ayrıca teknolojik dönüşümünü yalnızca kurum içinde tutmayarak açık kaynak ekosistemine açılma yönünde de adım attı. Dünyanın en büyük yapay zekâ topluluk platformlarından biri olan Hugging Face üzerinde resmi kurumsal profil oluşturan Türkiye’deki ilk kamu kurumu olan Başkanlık, ilk veri paylaşımı olarak doğal afetler, seçimler, ekonomi ve göç gibi alanlarda 2 bin 810 doğrulama kaydından oluşan Türkçe-İngilizce açık veri setini araştırmacılara sundu. CC-BY-4.0 lisansı ile erişime açılan veri setinin, dezenformasyon tespit sistemlerinin geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.
Blok zincir tarafındaki çalışmalar ise yalnızca web sitesi yayıncılığıyla sınırlı kalmadı. Başkanlık, strateji, diplomasi, tarih ve kültür alanlarında yayımlanan 130 resmi yayını IPFS protokolü üzerinden dağıtık ağlarda kalıcı şekilde arşivledi. Bu yayınların doğrulama kayıtları ise Ethereum blok zinciri üzerinde akıllı sözleşmeler aracılığıyla saklanmaya başlandı. Kurum ayrıca kendi dijital kimliğini oluşturmak amacıyla “cbiletisim.eth” ENS (Ethereum Name Service) alan adını tescil ederek kurumsal doğrulama mekanizmasını merkezi sistemlerden bağımsız hale getirdi.
Uzmanlara göre bu model, özellikle sahte internet siteleri, alan adı ele geçirme girişimleri (domain hijacking) ve dijital belge manipülasyonu gibi risklere karşı kamu kurumlarına önemli güvenlik avantajları sağlayabilir. Merkezi sunucuların saldırıya uğraması veya hizmet dışı kalması durumunda dahi içeriğin dağıtık ağlar üzerinden erişilebilir olması, sistem dayanıklılığı açısından kritik görülüyor. Bununla birlikte blok zincir tabanlı kamu yayıncılığı, şeffaflık ve dijital doğrulanabilirlik açısından da yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.
Öte yandan bu girişim, Türkiye’de kamu kurumlarının yalnızca hizmet sunan yapılar olmaktan çıkarak, aynı zamanda ileri teknoloji geliştiren ve yön veren aktörlere dönüşme hedefini de ortaya koyuyor. İletişim Başkanlığı’nın attığı bu adım, gelecekte farklı kamu kurumlarının da blok zincir tabanlı dijital kimlik, belge doğrulama ve dağıtık veri saklama sistemlerine geçişini hızlandırabilecek örnek bir model olarak değerlendiriliyor.
İletişim Başkanlığı, yapay zekâ ve blok zincir entegrasyonunu Türkiye’nin dijital dönüşüm vizyonunun önemli bir bileşeni olarak tanımlarken, veri güvenliği ve kamu güvenini merkeze alan teknoloji yatırımlarını sürdürmeyi planlıyor.








