Mükemmeliyetçilik: Başarının Anahtarı mı, Engeli mi?

Hayatımızın hemen her alanında mükemmel olma arzusu taşıyoruz. Ancak bu arzu, çoğu zaman bizi başarıdan alıkoyan görünmez bir engel haline gelebiliyor. Peki, gerçekten bir işe başlarken bizi durduran şey ne? Mükemmel olamama korkusu mu, yoksa başarısızlık ihtimaliyle yüzleşme kaygısı mı?

Mükemmeliyetçilik ve Başlama Cesareti

Günlük yaşantımızda hepimizin belli hedefleri ve bu hedeflere ulaşmak için geliştirdiği planları vardır. Kimi yeni bir dil öğrenmeyi ister, kimi form tutmak için diyet ve spor programlarına başlar, kimi ise kariyer gelişimi için eğitim almayı planlar. Ancak çoğu zaman bu planlar sadece kâğıt üzerinde kalır.

Bunun temel nedenlerinden biri, “ya mükemmel yapamazsam?” düşüncesidir. İşte tam da bu noktada psikolojide “atelofobi” olarak adlandırılan, mükemmel olamama korkusu devreye girer. Ve bu korku, bizi hareketsizliğe sürükler.

Planlar Güzel, Peki Ya Uygulama?

Hayatın farklı evrelerinde farklı planlamalar yaparız. Ailede ebeveynler çocukları için eğitim programları hazırlar, iş yerinde yöneticiler çalışanların verimliliği için projeler geliştirir. Ancak başarı, sadece planla değil; uygulamayla gelir.

Türkiye’de sıkça kullanılan “Türk gibi başla, Alman gibi devam et, İngiliz gibi bitir” sözü de planlama ve uygulama sürecinin istikrarlı şekilde devam ettirilmesinin önemine dikkat çeker. Ne var ki çoğu zaman mükemmel olma arzumuz bu istikrarın önüne geçer.

Başarısızlığın Gizli Nedeni: Mükemmeliyetçilik

Eğitim bilimciler başarısızlığın nedenlerini şu şekilde sıralar:

  • İstikrarsızlık
  • Dikkat eksikliği
  • Odaklanamama
  • Stres
  • Yanlış yapma kaygısı

Ancak bu listeye bir de mükemmel olma baskısını eklemek gerekir. Çünkü çoğu zaman insanlar bir projeye ya hiç başlamaz ya da başladıktan kısa süre sonra bırakır. Neden? Çünkü sonuç mükemmel olmayacaksa uğraşmaya gerek olmadığını düşünürler.

Mükemmel Olmak İçin Hareketsiz Kalmak

Başarılı insanların hayat hikâyelerine baktığımızda ortak bir nokta dikkat çeker: Hata yapmaktan korkmamışlardır. Başarı, denemelerin ve hataların sonunda gelir. Ancak biz, eğitimde bu doğal öğrenme sürecini yeterince içselleştiremiyoruz.

Bu bağlamda Voltaire’e atfedilen şu söz durumu özetler niteliktedir:

“Mükemmel, iyinin düşmanıdır.”

Gerçekten de bir şeyin mükemmel olması için harcadığımız zaman, o işi iyi yapma şansımızı elimizden alabilir.

Mükemmeliyetçilik Göreceli Bir Kavram mı?

Bir çocuk için harika sayılan bir resim, bir yetişkin için sıradan olabilir. Bir okuyucu için etkileyici olan bir kitap, başkası için sıradan görünebilir. Bu nedenle “mükemmellik” göreceli bir kavramdır. Ortama, kişiye ve zamana göre değişebilir.

Bu bağlamda ünlü bir yazarın şu sözü oldukça anlamlıdır:

“Ben bir hikâye yazdım, yayınevine gönderdim. Beğendiler, yayınladılar. Sonra bir daha yazdım, bir daha gönderdim. Her seferinde yayınladılar.”

Bu sözde saklı mesaj açık: Mükemmel olmayı beklemek yerine üretmeye başlamak gerekir. Mükemmel sonuçlar, ancak yapılan işlerin devamı sayesinde ortaya çıkar.

Eğitimde Mükemmeliyetçilik Ne Kadar Gerçekçi?

Eğitim sisteminde “mükemmeliyetçilik” diye bir öğretim ilkesi yoktur. Çünkü mükemmeliyeti merkeze koymak, eğitimin doğasına aykırıdır. Her sınıfta her öğrencinin her konuyu tam olarak anlamasını beklemek gerçek dışıdır.

Hele ki yabancı dil gibi karmaşık ve uzun süreli öğrenme gerektiren alanlarda mükemmeliyetçilik daha da zararlıdır. Dil öğrenen bir bireyin hata yapması en doğal şeydir. Aksine, hata yapmayan bir öğrenci gelişemez.

Değerlendirme: Başlamak En Doğru Adım

Mükemmel olmak için beklemek, aslında hiçbir zaman başlamamaktır. Halbuki her başlangıç, öğrenme ve gelişme için bir adımdır. Mükemmel olma kaygısı, hem özel hayatta hem de eğitimde başarının önündeki en büyük engellerden biridir.

Şunu unutmamak gerekir:
“Kusurlu ama tamamlanmış bir iş, hayal edilmiş ama hiç yapılmamış bir mükemmellikten her zaman iyidir.”

l-bayrak

l-bayrak

Eğitimci, araştırmacı yazar...

Makaleler: 423