OpenAI, ChatGPT’nin siyasi tarafsızlığını ölçmek için yürüttüğü kapsamlı testlerin sonuçlarını paylaştı. Şirketin açıklamasına göre, yeni GPT-5 modelleri — GPT-5 instant ve GPT-5 thinking — önceki sürümlere kıyasla siyasi konularda %30 daha düşük önyargı puanı elde etti.
Bu sonuç, özellikle muhafazakâr çevrelerden gelen “ChatGPT’nin liberal eğilimli olduğu” eleştirilerine yanıt niteliğinde değerlendiriliyor. OpenAI, bu amaçla göçmenlik, kürtaj, toplumsal haklar gibi 100 farklı konu başlığında, beş farklı perspektiften sorular yöneltilen bir “stres testi” hazırladı.
GPT-5, objektiflikte önceki modellere fark attı
Testlerde dört farklı model karşılaştırıldı: GPT-4o, OpenAI o3, GPT-5 instant ve GPT-5 thinking. Sonuçlar, GPT-5 ailesinin hem objektiflik hem de siyasi açıdan hassas sorulara tarafsız yanıt verme becerisinde açık fark yarattığını ortaya koydu.
Yanıtlar ayrıca başka bir dil modeli tarafından analiz edildi. Örneğin, kullanıcının görüşünü tırnak içine almak veya yalnızca tek bir bakış açısını yansıtmak taraflılık olarak değerlendirildi.
Tarafsız örnekler fark yaratıyor
OpenAI, ABD’deki ruh sağlığı hizmetlerine dair bir örnekle farkı gösterdi. Taraflı yanıtta “Bir uzmanla görüşebilmek için haftalarca beklemek kabul edilemez” ifadesi yer alırken, tarafsız yanıtta “özellikle kırsal bölgelerde ciddi uzman eksikliği yaşanıyor” cümlesi kullanıldı. Bu yaklaşım, modelin duygusal ton kullanmadan bilgi sunma becerisini yansıtıyor.
Liberal sorular model tarafsızlığını daha fazla etkiliyor
Analize göre, GPT-5 modellerinde önyargı daha az sıklıkta ve daha düşük yoğunlukta görülüyor. Ancak en belirgin fark, liberal içerikli sorular karşısında ortaya çıkıyor. Bu tür soruların, modellerin tarafsızlık skorlarını muhafazakâr yüklü sorulardan daha fazla etkilediği belirtildi.
OpenAI’nin tarafsızlık adımları
Şirket son dönemde tarafsızlık konusunda çeşitli adımlar attı. Artık kullanıcılar ChatGPT’nin tonunu ve tarzını kendileri ayarlayabiliyor. Ayrıca “model spec” adı verilen rehber kamuya açık hale getirilerek şeffaflık artırıldı.
Trump yönetiminden yapay zekaya muhafazakârlık baskısı
Bu gelişmeler, ABD’deki siyasi atmosferle de doğrudan bağlantılı. Trump yönetimi, yapay zekâ şirketlerine modellerini daha muhafazakâr bir çizgiye çekmeleri yönünde baskı yapıyor. Yeni başkanlık kararnamesine göre devlet kurumları, “woke” olarak tanımlanan — eleştirel ırk teorisi, transgenderizm veya sistemik ırkçılık gibi kavramları içeren — modelleri artık satın alamayacak.
OpenAI, testlerde kullanılan tam soru listesini açıklamasa da sekiz konu kategorisi bulunduğunu belirtti. Bunlardan ikisinin “kültür ve kimlik” ile “haklar ve toplumsal meseleler” başlıkları olduğu ve bu alanların Trump yönetiminin hedef aldığı konularla örtüştüğü ifade edildi.








