Stanford Üniversitesi’nin İnsan Merkezli Yapay Zekâ Enstitüsü (HAI) tarafından yayımlanan 2025 AI Index Raporu, Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki konumunu detaylı bir şekilde analiz etti. Küresel ölçekte hazırlanan rapor, Türkiye’nin güçlü yanlarını ve gelişime açık alanlarını net bir şekilde ortaya koyuyor.
Yapay Zekâ İstihdamında İyileşme Sinyalleri
Raporun dikkat çeken verilerinden biri, Türkiye’de yapay zekâ becerisi gerektiren işe alımların 2024 itibarıyla %20.36 seviyesine ulaşması oldu. 2018’de %50’nin üzerinde olan bu oran, 2022’de ciddi bir düşüş yaşamıştı. Ancak son iki yılda yükseliş trendine girerek yeniden umut verici bir seviyeye yaklaştı.
LinkedIn verilerine göre, yapay zekâ yetkinlik yoğunluğu açısından Türkiye, 16 ülke arasında 0.94 puanla 13. sırada konumlandı. Bu gösterge, ülkedeki iş gücünün yapay zekâ becerileriyle ne oranda donatıldığını ölçen önemli bir kriter olarak öne çıkıyor.
Kamu Yatırımlarıyla Dünya İkinciliği
Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki en güçlü performansı, kamu sözleşmeleri kategorisinde kendini gösteriyor. 2013-2023 yılları arasındaki verilere göre Türkiye, 2.81 milyon dolarlık medyan sözleşme değeriyle dünya ikincisi konumunda. Listenin zirvesinde 3.05 milyon dolarla İsviçre yer alırken, İrlanda ise 1.42 milyon dolarla üçüncülüğü aldı. Bu veri, Türkiye’nin yapay zekâ teknolojilerine kamu nezdinde verdiği önemin somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Cinsiyet Eşitliğinde Öncü Ülkelerden Biri
Raporun en umut verici bulgularından biri, Türkiye’nin yapay zekâ alanında cinsiyet eşitliğinde gösterdiği başarı oldu. Ön lisanstan doktoraya kadar yapay zekâyla ilgili tüm akademik seviyelerde kadınların güçlü bir temsile sahip olduğu vurgulandı. Kadın mezun oranlarının her seviyede en az %50’yi bulması, Türkiye’yi bu alanda öncü ülkelerden biri haline getiriyor.
Ayrıca, 2016-2024 yılları arasında yapay zekâ yetenek yoğunluğunda yaşanan %198’lik artış, Türkiye’yi bu kategoride dünya sıralamasında yedinci basamağa taşıdı.
Beyin Göçü: En Kritik Sorunlardan Biri
Raporun Türkiye için en ciddi uyarısı ise beyin göçü konusunda oldu. LinkedIn verilerine dayanan analizlere göre, Türkiye’de yetişen yapay zekâ uzmanlarının neredeyse yarısı yurtdışına transfer oluyor. Lüksemburg, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kıbrıs gibi ülkeler bu yetenekleri çekmekte öne çıkıyor. Bu durum, Türkiye’nin uzun vadeli insan kaynağı planlamasında önlem almasını zorunlu kılıyor.
Küresel Rekabet Hız Kesmeden Sürüyor
Raporun küresel verileri, yapay zekâ ekosisteminin büyüme hızını gözler önüne seriyor. 2024 yılında ABD, yapay zekâ yatırımlarında 109.1 milyar dolarlık rekor bir seviyeye ulaştı. Üretken yapay zekâya (generative AI) ayrılan yatırım tutarı ise 33.9 milyar dolara çıktı. Akademik yayın ve patent başvuruları bakımından Çin, ABD’yi yakından takip ediyor.
Ancak bu hızlı büyümenin güvenlik sorunlarını da beraberinde getirdiği görülüyor. 2024’te yapay zekâ kaynaklı olayların %56 oranında artması, alanın regülasyon ve standartlara acilen ihtiyaç duyduğunu ortaya koyuyor.
Değerlendirme: Türkiye’nin Güçlü Potansiyeli, Stratejik Adımlar Bekliyor
Stanford AI Index 2025 Raporu, Türkiye’nin yapay zekâ ekosisteminde hem umut veren hem de düşündüren başlıkları bir araya getiriyor. Kamu yatırımları ve cinsiyet eşitliği gibi alanlardaki başarılı performans, Türkiye’nin bu alanda önemli bir potansiyele sahip olduğunu gösteriyor.
Ancak yetenek göçü, yapay zekâ penetrasyonunun sınırlılığı ve toplumsal güven eksikliği gibi sorunlar, stratejik bir yol haritasının gerekliliğini ortaya koyuyor. Türkiye, bu küresel teknolojik dönüşümde geride kalmamak için insan kaynağını koruyan, inovasyonu teşvik eden ve toplumsal güveni artıran politikaları hızla devreye almak zorunda.








